Bugungi kunda oʻzbek xalq ogʻzaki badiiy ijodini toʻplash, nashr qilish va tadqiq etish borasida ulkan ishlarni amalga oshirib kelayotgan OʻzR FA Oʻzbek tili, adabiyot va folklori instituti Folklor boʻlimining tashkiliy negizlari oʻzbek folklorshunosligining asoschisi H.T.Zarifov tashabbusi va bevosita ishtiroki bilan 1928-yilda tashkil etilgan Oʻzbekiston Respublikasi Maorif xalq komissarligi ilmiy shoʻrosining Oʻzbeklarni oʻrganish komiteti huzuridagi etnografiya, folklor va arxeologiya boʻyicha ilmiy-tekshirish kabinetidan boshlanadi. 1929-yilning dekabrida H.T.Zarifov mudir boʻlgan bu kabinet yangidan tashkil etilgan Oʻzbekiston davlat ilmiy-tekshirish instituti ixtiyoriga mustaqil (alohida) tuzilma sifatida beriladi (1929–1931).
Ammo Oʻzbekistonda folkloristik ishlar mazkur kabinet tashkil etilishidan ancha ilgari boshlangan edi. Folklorga adabiy munosabatda boʻlish badiiy, ilmiy va tarixiy asarlarda (masalan, Mahmud Koshgʻariyning “Devonu lugʻatit turk”, Narshaxiyning “Buxoro tarixi”, Abu Rayhon Beruniyning “Osor-ul boqiya”, Alisher Navoiyning “Mezon-ul avzon”, Sulaymon Buxoriyning “Lugʻati chigʻatoyi va turki usmoniy”, Gulxaniyning “Zarbulmasal” kabi asarlari) undan foydalanish qadimdan anʼana boʻlib kelar edi. XIX asrning ikkinchi yarmidan boshlab mahalliy ziyolilar va xorijiy sharqshunoslarning tashabbuslari bilan ayrim toʻplamlar va xalq dostonlarining litografik nashrlari chop etildi, vaqtli matbuotda xalq ijodiyotiga doir ayrim maqolalar, topishmoq, maqol, ertak, afsona va rivoyatlar nashr etildi. H.Vamberi nashr etgan “Chigʻatoy tili darsligi” (1867), “Yusuf bilan Ahmad” dostoni (1911), N.P.Ostroumov toʻplamlari (1895, 1906), “Hikoyati Goʻroʻgʻli sulton” (1875), “Jumboq majmuasi” (1916), Ibrohim Davronning “Madaniy jumboqlar”i (1916), “Turkiston viloyatining gazeti”, “Turkestanskiye vedomosti”, “Samarqand” gazetalarida eʼlon qilingan ayrim maqolalar, folklor namunalari va boshqalar shular jumlasidandir. Hatto “Maorif” jurnalining 1-sonida (1918) xalq ijodi namunalarini toʻplash uchun savodli kishilarga murojaat qilinib, qoʻllanmanamo bir maqola ham bosilib chiqqan edi. Keyinroq folkloristik va etnografik ishlar Turkiston Maorif xalq komissariati Turkiy shoʻbasi (1918–1920), Davlat ilmiy kengashining Oʻzbek milliy bilim hayʼatida (1921–1924) markazlashtirildi.
XX asrning 20-yillari boshlarida sharqshunos olim P.Falev oʻzbek xalq qoʻshiqlarini toʻpladi. Musiqashunos olimlar V.Uspenskiy, N.Mironovlar bolalar qoʻshiqlarini fonografda yozib oldilar. “Oʻzbek bilim hayʼati”ning raisi Elbekning Boʻstonliq tumaniga (1921), hayʼat aʼzolari Gʻozi Olim Yunusovning Sirdaryo va Samarqand viloyatlariga (1922), Gʻulom Zafariyning Fargʻona vodiysiga (1921–1922) ekspeditsiyalari uyushtirildi.
XX asrning 20-yillari oʻrtalaridan boshlab folkloristik ishlarga Oʻzbekiston Maorif xalq komissarligi ilmiy shoʻrosining Oʻzbeklarni oʻrganish qoʻmitasi (1922–1929) bosh-qosh boʻldi. Gʻozi Olim Yunusov, Hodi Zarif, Abdulla Alaviy kabi olim va shoirlarning tashabbusi bilan Fozil Yoʻldosh oʻgʻli, Ergash Jumanbulbul oʻgʻli, Muhammadqul Jonmurod oʻgʻli Poʻlkan, Nurmon Abduvoy oʻgʻli, Berdi baxshi, Abdulla shoir Nurali oʻgʻli, Xolyor Abdukarim oʻgʻli, Doʻstyor Xoʻjayor oʻgʻli kabi atoqli dostonchilar aniqlandi. 1925-yilning oxirlaridan boshlab anʼanaviy dostonlarning toʻla matnlarini yozib olish ishlari boshlandi.
Etnografiya, folklor va arxeologiya boʻyicha ilmiy-tekshirish kabineti ikki yirik kompleks ekspeditsiya esa 1929-yilda Qashqadaryo va Surxondaryo vohalariga, 1930-yilda Xorazm viloyatiga dialektologiya, etnografiya va folklor ekspeditsiyalarini uyushtirdi. Bu ekspeditsiyalarda professor Gʻ.O.Yunusov (ekspeditsiya boshligʻi),
Professor Ye.D.Polivanov, kabinet mudiri H.T.Zarifov, etnograf L.P.Potapov, tilshunos Q.Ramazonov, rassom B.Benkov, etnograf I.G.Potapova, rassom Sh.Gumarov, ilmiy xodim B.Rahmonov, aspirant-folklorshunos B.Karimov, aspirant-etnograf S.Salimov kabilar ishtirok etishdi. Xorazm ekspeditsiyasi paytida Bola baxshi Abdullayev, Qurbon sozchi, Ahmad baxshi Matnazar oʻgʻli, Xoʻjayor Voiz oʻgʻli, Xonimjon xalfa, Bibi shoira kabi ajoyib xalq sanʼatkorlari aniqlandi.
1931-yilning oxirida Madaniy qurilish ilmiy-tekshirish instituti tashkil etilishi bilan etnografiya, folklor va arxeologiya kabineti etnografiya sektoriga aylantirildi va unga H.T.Zarifov mudir etib tayinlandi (1931–1933). etnografiya sektori 1925–1930-yillarda toʻplangan folklor materiallarini Samarqanddan Toshkentga olib kelish ishlari tashkil etildi. 1932-yilda Ohangaron va Chirchiq vohalariga hamda Fargʻona vodiysiga ekspeditsiyalar uyushtirildi.
Madaniy qurilish ilmiy-tekshirish institutining filologik tuzilmalari asosida Til va adabiyot ilmiy-tekshirish instituti tashkil etilishi bilan etnografiya sektori Folklor seksiyasiga (keyinchalik sektor) aylantirildi. Unga turli yillarda H.T.Zarifov (1934–1938), M.Afzalov (1938–1940), B.Karimov (1940–1941) kabi olimlar rahbarlik qildilar. Xuddi shu davrdan boshlab folklor materiallarini qaytadan hisobga olish va sistemalashtirish boshlandi. Natijada hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti Folklor arxiviga asos solindi (1934). 1935 va 1937-yillarda H.Zarifov rahbarligida Fargʻona vodiysiga ikkita folklor ekspeditsiyasi uyushtirildi, respublikamizning turli tumanlariga ilmiy safarga yuborish ishlari yoʻlga qoʻyildi. Bu yillarda Islom shoir Nazar oʻgʻli, Saidmurod Panoh oʻgʻli, Boʻri Sodiq oʻgʻli, Usmon Mamatqul oʻgʻli, Melash baxshi Ermat oʻgʻli kabi dostonchilar aniqlandi.
1942–1944-yillarda Folklor sektoriga akademik V.M.Jirmunskiy rahbarlik qildi. Bu yillarda oʻzbek folklori materiallarini rus tiliga tarjima qilishga alohida eʼtibor qaratildi. V.M.Jirmunskiy bilan H.T.Zarifov hamkorligida “Oʻzbek xalq qahramonlik eposi” monografiyasi yaratildi.
Folklor sektorini 1944-yilning avgustidan 1952-yilning mart oyigacha taniqli folklorshunos M.Afzalov boshqardi. 1945-yilda Sherobod, 1946-yilda Jizzax folklor ekspeditsiyalari (ekspeditsiya rahbari H.Zarifov) uyushtirildi. M.Afzalov, M.Alaviya, Z.Husainovalar turli tumanlarda folklor toʻplash bilan shugʻullandilar. Bekmurod Joʻraboy oʻgʻli, Mardonaqul Avliyoqul oʻgʻli, Yusuf Oʻtagan oʻgʻli, Umir shoir Safarov kabi xalq dostonchilari aniqlandi.
1952–1955-yillarda Folklor sektori Til va adabiyot institutining Mumtoz adabiyot sektori tarkibida faoliyat yurgizdi. 1956-yilda Folklor sektori qayta tiklandi. Unga H.T.Zarifov (1956–1965, 1967–1972), M.Afzalov (1965–1967, 1972–1973), T.Mirzayev (1973–1978) kabi olimlar rahbarlik qildilar. Turli yillarda Folklor sektorida Y.Joʻrayev, M.Murodov, T.Ochilov, F.Sultonova, Sh.Xoʻjayeva, T.Ashurov, K.Imomov, S.Qosimov, M.Mirzayeva, A.Abdusamedov, F.Udaydullayev, F.Yoʻldosheva, N.Saburov, keyinroq S.Sodiqov, Sh.Shorahmedov, R.Otayev, S.Azizova, A.Musaqulov, B.Sarimsoqov, I.Haqqulov, M.Joʻrayev, U.Jumanazarov, M.Abdurahimov, A.Bozorov, S.Gʻoyibov, M.Madrahimova, R.Jumaniyozov, X.Xolova, S.Xolmirzayeva, M.Yoqubbekova va boshqalar xizmat qildilar.
Folklorni toʻplash va nashr etish ishlari kengayganligi munosabati bilan 1971-yilning oktyabrida OʻzR FA Til va adabiyot institutida Xalq ijodi materiallarini toʻplash, sistemalashtirish va nashr etish nomi bilan yangi sektor ochildi. Unga T.Mirzayev (1971–1973), S.Qosimov (1973–1978) rahbarlik qildilar. 1978-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutining yangi tarkibi tasdiqlanishi munosabati bilan har ikki sektor birlashtirilib, Folklor boʻlimiga aylantirildi. Boʻlimga 1978–2002-yillarda filologiya fanlari doktori, professor Toʻra Mirzayev boshchilik qildi. 2003–2020-yillarda esa, uni filologiya fanlari doktori, professor Mamatqul Joʻrayev boshqardi. Professor Shomirza Turdimovning boʻlim boshligʻi sifatidagi faoliyati 2021-yildan boshlangan.
Folklor boʻlimida oʻzbek xalq dostonlari, ertaklari, qoʻshiqlari, maqol va topishmoqlarining koʻplab alohida nashrlari, 37 jilddan iborat “Oʻzbek xalq ijodi” (1964–1990), “Oʻzbek xalq maqollari” ikki jildligi (1987–1988), sakkiz kitobdan iborat “Oʻzbek xalq ijodi boʻyicha tadqiqotlar” (1967–1981), “Oʻzbek folklori ocherklari” uch jildligi (1988–1989), “Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi” darsligi (1980, 1990, 2010), ergash Jumanbulbul oʻgʻli doston va termalaridan tuzilgan “Bulbul taronalari” besh jildligi (1971–1973), rus tilidagi uch jildligi (1974, 1977), “Alpomish” dostonining akademik nashri (1999), “Oʻzbek folklorshunosligi masalalari” nomli turkum tadqiqotlarning besh kitobi (2006, 2010–2011, 2015), “Oʻzbek folklori tarixi” toʻrt jildligining ikki jildi (2015) kabi fundamental ishlar amalga oshirildi. Bundan tashqari, H.Zarifov, M.Afzalov, M.Alaviya, Z.Husainova, K.Imomov, T.Ashurov, T.Mirzayev, M.Mirzayeva, F.Yoʻldosheva, M.Joʻrayev, A.Musaqulov, Sh.Turdimov, J.Eshonqulov, M.Joʻrayeva, Z.Rasulovalarning monografiya va kitoblari chop etildi. 2015–2024-yillarda Folklor boʻlimida olib borilayotgan “Oʻzbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik oʻrganish masalalari» nomli fundamental ilmiy tadqiqot natijasida tayyorlangan “Oʻzbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligining dastlabki 1–40-jildlari bosib chiqarildi.
Boʻlimning ilmiy-tadqiqot yoʻnalishlari. Istiqlol yillarida boʻlim xodimlari quyidagi ilmiy loyihalar asosida ish olib borishdi:
1. 2007–2011-yillar. “Oʻzbek folklori tarixi” 4 jildligi. Loyiha rahbari: T.Mirzayev.
Bu ilmiy loyihaning bajarilishi natijasida oʻzbek xalq ogʻzaki badiiy ijodining oʻziga xos tabiati yoritildi, uning janrlar tarkibi tasniflandi, folklor ijrochiligi va ijodkorligining xususiyatlari oʻrganildi, folklor janrlarining tarixiy ildizlari, genezisi, shakllanish asoslari va manbalari aniqlandi. Mazkur ilmiy loyiha doirasida katta qamrovdagi ilmiy tadqiqot ishlari bajarildi.
2. 2012–2016-yillar. “Oʻzbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik oʻrganish masalalari» (1–35-jildlar). Loyiha rahbari: M.Joʻrayev.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Alpomish” dostoni yaratilganligining 1000-yilligini nishonlash toʻgʻrisidagi» 1998-yil 13-yanvardagi qarori hamda 2010-yil 7-oktyabrdagi “2010–2020-yillarga moʻljallangan nomoddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish va ulardan foydalanish Davlat dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida” 222-son qarori ijrosini taʼminlash maqsadida OʻzR FA Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor boʻlimida bajarilayotgan mazkur fundamental ilmiy loyiha asosida “Oʻzbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 tomligi asar matni, notasi va izohlari bilan nashr etiladi. Natijada oʻzbek folklorining eng yaxshi namunalarini oʻz ichiga qamrab olgan mukammal jamlanmasini yaratishga erishiladi.
2015-yilning ikkinchi yarmidan eʼtiboran Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyida “Oʻzbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashr etishga kirishildi.
3. 2012–2014-yillar. “15 jildli «Oʻzbek folklori va adabiyoti tarixi”ni nashrga tayyorlash va chop etish». Loyiha rahbari: T.Mirzayev.
Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi janrlar tarkibining shakllanish tarixi va tadrijiy rivojlanish jarayonini tadqiq etishga bagʻishlangan ilmiy ishlar tahrir qilib, nashrga tayyorlandi. “Oʻzbek folklori tarixi”ning birinchi va ikkinchi jildlari 2015-yilda nashr etildi.
4. 2015–2017-yillar. “Oʻzbek folklorshunosligi tarixi”. Loyiha rahbari: Sh.Turdimov.
Ushbu ilmiy loyiha oʻzbek xalq ogʻzaki badiiy ijodini toʻplash, nashr etish va oʻrganish boʻyicha hozirga qadar amalga oshirilgan ishlarni tadqiq etish asnosida folklorshunoslik tarixini yaratishni koʻzda tutadi.
Boʻlimning xodimlar tarkibi. Hozirgi kunda Folklor boʻlimida filologiya fanlari doktori, professor Shomirza Turdimov (boʻlim boshligʻi), filologiya fanlari doktori, professor Jabbor Eshonqulov, filologiya fanlari doktori Yoʻldosh Rahmatov, filologiya fanlari doktori Jamila Asqarova, filologiya fanlari nomzodlari Manzura Narziqulova, Zebiniso Rasulova, Filologiya fanlari boʻyicha falsafa doktorlari Barno Mirzayeva, Munis Joʻrayeva, Zuhra Yoʻldosheva, Shahodatbonu Imomnazarova, Dilrabo Igamuradova va Elbek Jumanovlardan iborat jamoa mehnat qilmoqda.
Til bilish darajasi: boʻlim xodimlari orasida ingliz, rus, nemis, turk tillarini biladigan mutaxassislar mavjud.
Oʻquv-metodik va tashkiliy ishlar: boʻlim xodimlari turli davrlarda Toshkent davlat madaniyat instituti (T.Mirzayev, M.Joʻrayev, Sh.Turdimov), Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti (J.Eshonqulov), Toshkent viloyat davlat pedagogika instituti (B.Sarimsoqov, M.Joʻrayev), Navoiy davlat pedagogika instituti (M.Joʻrayev), Jizzax davlat pedagogika instituti (M.Joʻrayev), Buxoro davlat universiteti (T.Mirzayev, M.Joʻrayev), Toshkent davlat agrar universiteti (A.Musaqulov), Toshkent avtomobil-yoʻllari instituti (L.Xudoyqulova), Oʻzbekiston Milliy universiteti (E.Jumanov), Avloniy nomidagi oʻqituvchilar va pedagog xodimlar Respublika malaka oshirish instituti, Toshkent shahar oʻqituvchilar va pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti (M.Yoqubbekova) kabi oliy oʻquv yurtlarida dars mashgʻulotlari olib borishgan. Xususan, Toshkent davlat madaniyat instituti “Xalq badiiy ijodiyoti” kafedrasining bakalavr talabalariga “Folklor va etnografiya”, “Xalq badiiy ijodi” (T.Mirzayev), magistratura bosqichidagi talabalarga “Badihagoʻylik sanʼati” (T.Mirzayev), “Folklorshunoslikka kirish”, “Folklorshunoslik asoslari”, “Folklor sanʼati tarixi” (M.Joʻrayev), “Nazariy va amaliy poetika”, “Markaziy Osiyo xalqlari folklor va etnografiyasi” (Sh.Turdimov), “Ilmiy-ijodiy ish” (M.Joʻrayev, Sh.Turdimov) kabi fanlarni boʻlim xodimlari oʻqitishgan. Shuningdek, boʻlim xodimlari turli yillarda davlat attestatsiya komissiyasi ishiga raislik qilishgan, talabalarning bitiruv-malakaviy ishlari va magistrlik dissertatsiyalariga rahbarlik qilishgan, taqrizchi boʻlishgan.
Folklor boʻlimi xodimlari tomonidan oliy oʻquv yurtlari filologiya fakulteti talabalari uchun yozilgan “Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi” darsligi (T.Mirzayev, O.Sobirov, K.Imomov, H.Razzoqov, 1980-yil; T.Mirzayev, O.Safarov, K.Imomov, B.Sarimsoqov, 1990-yil), “Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi” fanidan darslik-majmua (T.Mirzayev, O.Safarov, D.Oʻrayeva. 2008-yil), “Oʻzbek mavsumiy marosim folklori” (M.Joʻrayev, 2008-yil), “Folklorshunoslik asoslari” (M.Joʻrayev, 2009-yil) oʻquv qoʻllanmalari, Toshkent davlat madaniyat instituti hamda hozirgi Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti talabalari uchun “Folklorshunoslik asoslari” (M.Joʻrayev, 2008-yil), “Folklorshunoslikka kirish” (M.Joʻrayev, 2008-yil) kabi oʻquv qoʻllanmalari chop etilgan.
Boʻlim xodimlari 2001-yildan eʼtiboran mamlakatimiz miqyosida oʻtkazilgan quyidagi madaniy-maʼrifiy tadbirlarda, shu jumladan, folklor ijrochilarining koʻrik-tanlovlari va festivallarida hakamlar hayʼati raisi yoki hakamlar hayʼati aʼzosi sifatida faol ishtirok etishgan:
– Yosh baxshi-shoir va jirovlarning 2-anʼanaviy koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Sh.Turdimov, Kitob shahri, 2001-yil, 5–7-may);
– Markaziy Osiyo respublikalarining baxshi-shoir va oqinlari ishtirokida oʻtkazilgan “Baxshi-shoir va oqinlarning II anʼanaviy xalqaro koʻrik-festivali” (M.Joʻrayev, Termiz shahri, 2001yil, 22–25-may);
– Askiyachi va qiziqchilarning Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Qoʻqon shahri, 2002-yil, 16-18-may);
– “Boysun bahori” ochiq folklor festivali doirasida oʻtkazilgan «Baxshi-shoir va oqinlar xalqaro koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Boysun shahri, 2002-yil, 24–26-may);
– Alla ijrochilarining Oʻzbekiston xalq artisti Habibi Oxunova xotirasiga bagʻishlab oʻtkazilgan II Respublika koʻrik tanlovi (M.Joʻrayev, Namangan shahri, 2003-yil, 14–16-aprel);
– Markaziy Osiyo baxshi-shoirlar, jirovlar, xalfa va oqinlarining III xalqaro koʻrik tanlovi (M.Joʻrayev, Sh.Turdimov, J.Eshonqulov, Termiz shahri, 2003-yil, 12–14-may);
– “Boysun bahori” xalqaro folklor festivali folklor-etnografik jamoalar va baxshi-shoirlar blokining ilmiy eksperti (M.Joʻrayev, Boysun shahri, 2003-yil);
– Askiyachi va qiziqchilarning oltinchi Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Qoʻqon shahri, 2004-yil, 20–24-aprel);
– Oʻlan ijrochilarining regional koʻrigi (M.Joʻrayev, Toshkent shahri, 2004-yil, 17-aprel);
– Folklor-etnografik jamoalar mintaqaviy koʻrik-festivali (M.Joʻrayev, Andijon shahri, 2005-yil, 26–28-aprel);
– Baxshi-shoirlar va oqinlarning xalqaro koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Termiz shahri, 2005-yil, 16–17-may);
– “Boysun bahori” xalqaro ochiq folklor festivali eksperti (M.Joʻrayev, Boysun shahri, 2005-yil, 18–21-may);
– Askiyachi va qiziqchilarning yettinchi Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Xonobod shahri, 2006-yil, 2–5-may);
– Talaba-yoshlar folklor jamoalari Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Toshkent shahri, 2006-yil, 23–24-iyul);
– Alla ijrochilarining yettinchi anʼanaviy Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Fargʻona shahri, 2006-yil, 11–14-sentyabr);
– Havaskor ijrochilar va ijodiy jamoalar ishtirokida oʻtkazilgan “Diyor ohanglari” Respublika telefestivali (M.Joʻrayev, Toshkent shahri, 2006-yil, 29-sentyabr – 5-oktyabr);
– Lapar va oʻlan ijrochilarining ikkinchi Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Namangan shahri, 2007-yil, 3–6-aprel);
– Oʻlan va lapar ijrochilari Respublika festivali (M.Joʻrayev, Jizzax viloyati, Zomin shahri, 2009-yil, 22–23-iyul);
– Folklor-etnografik jamoalarining oltinchi Respublika koʻrik-festivali (M.Joʻrayev, Samarqand shahri, 2007-yil, 19–23-may);
– Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist R.Mazohidova xotirasiga bagʻishlab oʻtkazilgan Folklor-etnografik jamoalarining Respublika koʻrik-tanlovi (M.Joʻrayev, Qoʻqon shahri, 2009-yil 11–13-iyun);
– Oʻlan va lapar ijrochilari Respublika festivali (M.Joʻrayev, Jizzax viloyatining Zomin tumani, 2009-yil, 22–23-iyul);
– Toshkent shahrining 2200-yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan “Onalar kuylaganda” mavzuidagi alla ijrochilarining Respublika koʻrik-tanlovi (M.Narziqulova, 2009-yil. 12-sentyabr).
Kadrlar potensiali: Boʻlim xodimlari folklorshunoslik fani rivojlangan xorijiy mamlakatlarning yetakchi ilmiy markazlari va oliy oʻquv yurtlari bilan hamkorlik aloqalari oʻrnatilgan.
– boʻlim xodimlari Janubiy Koreya, Rossiya, Xitoy xalq respublikasi, Turkiya, Ozarbayjon, Turkmaniston, Qozogʻiston va boshqa mamlakatlarda oʻtkazilgan ilmiy konferensiyalarda ishtirok etishgan (T.Mirzayev, M.Joʻrayev, Sh.Turdimov, J.Eshonqulov, M.Joʻrayeva, L.Xudoyqulova va boshq.).
– boʻlim xodimlari xorijiy mamlakatlarning ilmiy markazlarida amalga oshirilayotgan ilmiy loyihalarda ham faol ishtirok etishgan. Xususan, Turkiyada chop ettirilayotgan “Turkiy xalqlar dostonlari” loyihasida “Oychinor”, “Erali bilan Sherali”, “Malika ayyor” kabi dostonlar chop ettirilgan (T.Mirzayev, J.Eshonqulov).
– xorijiy mamlakatlarning folklorshunos olimlari boʻlim xodimlari rahbarligi ostida doktorlik dissertatsiyalari ustida ish olib borishmoqda. 2014-yil 17-dekabr kuni Janubiy Koreyaning Seul shahridagi Dongkuk xotin-qizlar universiteti professori O Ingyong Folklor boʻlimi mudiri, filologiya fanlari doktori, professor M.Joʻrayev ilmiy maslahatchiligida “Alpomish” va “Jumoʻng” dostonlarining qiyosiy tipologiyasi» mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.
![]()
Ilmiy darajasi: Filologiya fanlari doktori, professor.
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1957-yil 13-dekabr, Samarqand viloyati Nurota tumani.
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi mudiri.
Maʼlumoti: Oliy.
Tel: (99897) 463 09 67
E-mail: shomirzaturdimov010@gmail.com
Olgan mukofot va unvonlari: “Shuhrat medali (2000-yil), O‘zbekiston Respublikasi davlat mukofoti (2007).
Ilmiy qiziqishlari: Folklorshunoslik, ertakshunoslik, epos, folklorshunoslikning nazariy masalalari, adabiyotshunoslik va tilshunoslik.
Mehnat faoliyati
1975–1979-yy. – Toshkent davlat universiteti talabasi.
1979–1979-yy. – Samarqand viloyati, Qo‘shrabot tumani 31-sonli maktab o‘qituvchisi.
1979–1982-yy. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti katta laboranti.
1982–1998-yy. – Fanlar akademiyasi Qo‘lozmalar instituti kichik ilmiy xodimi, ilmiy xodimi, doktoranti, katta ilmiy xodimi.
1998–2012-yy. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi.
2012–2015-yy. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti yetakchi ilmiy xodimi.
2015–2016-yy. – Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti kafedra mudiri.
2017-y. – h.v. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti loyiha rahbari.
2022-yil 4-yanvardan – h.v. – Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoi va folklori instituti folklor bo‘limi mudiri.
Ilmiy faoliyati
Turdimov Shomirza Ganiyevich 1957-yilda Samarqand viloyatining Qo‘shrabod tumanida tug‘ilgan. 1979-yilda Mirzo Ulug‘bek nomidagi Toshkent Davlat universiteti (hozirgi O‘zMU)ning filologiya fakultetida o‘qishni tamomlagach, 1979-yilning oktabr- noyabr oylarida Qo‘shrabot tumanining 31-sonli o‘rta maktabida o‘qituvchi bo‘lib ishladi. 1979(X.XII) -1982 yillari O‘ZR Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida, 1982 -1998 yillarda O‘ZR Fanlar akademiyasining H. Sulaymonov nomidagi Qo‘lozmalar institutida faoliyat yuritdi. 1987-yil “O‘zbek xalq qo‘shiqlarida poetik ramz” mavzuyidagi nomzodlik ishini himoya qildi. 1990 -1994 yillari shu institut doktoranti bo‘ldi. 1998-yildan to shu kungacha O‘ZR Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti folklor bo‘limining katta ilmiy xodimi sifatida ishlab kelmoqda.
Sh.Turdimov folklorshunos sifatida ilmiy-adabiy jamoatchilik e’tiboriga tushdi. Uning xalq qo‘shiqlari va dostonlariga bag‘ishlangan maqolalari yangi avlod izlanishlari qatorida e’tirof etilmoqda. Xususan, uning “Go‘ro‘g‘li” dostonlari genezisi va umuman epos talqinlariga bag‘ishlangan “Go‘ro‘g‘li nomi xususida”, “Go‘ro‘g‘lining Hasanlari”, “Go‘ro‘g‘li” dostonidagi Ahmad Sardor obrazi”, “Yunus pari” dostoni xususida”, “Go‘ro‘g‘li” dostonlarida alplik tizimi”, “Shajara sabog‘i” kabi maqolalarida “Go‘ro‘g‘li” dostonining tub ildizlarini aniqlash, badiiy talqinlari bilan bog‘liq nazariy masalalarning tadqiq etilgan. Olimning o‘zbek mifologiyasi va mifologik obrazlariga bag‘ishlangan “Quyosh yo‘li manzillari”, “Ozitqi”, “Qirq chilton pirlar bor”, “Albasti”, “Doroko‘z”, “Boychechak marosimi” maqolalari ham ushbu yo‘nalishning o‘ziga xos yangiliklari sifatida diqqatga sazovor. Uning J.Eshoqulov bilan hamkorlikda chop ettirgan “Navro‘z nashidasi” (2009), “Navro‘z qo‘shiqlari”(2010) tadqiqot-majmualari, “Go‘ro‘g‘li dostonlarining genezisi va tadrijiy bosqichlari”(2011) monografiyasi keng jamoatchilik tomonidan qizg‘in kutib olindi. Sh.Turdimov ilm bilan bir qatorda badiiy ijod yo‘nalishida ham samarali mehnat qilmoqda. Sh. Turdimovning mehnat faoliyati 2000-yil “Shuhrat” medali bilan taqdirlangan. Uning “Yo‘l bo‘lsin” badiiy filmiga yozgan senariysi 2007-yil O‘zbekiston respublikasi Davlat mukofotiga sazavvor bo‘ldi. Olimning “Go‘ro‘g‘li” dostonining genezisi va tadrijiy bosqichlar” mavzuyidagi doktorlik ishi himoyaga tavsiya etildi.
Sh.Turdimov qat’iyatli, fidoyi inson, jamoatchilik ishlarida faol ishtirok etib hamkasblari hurmatini qazonib kelmoqda.
Olim ishtirok etayotgan joriy ilmiy loyihalar/ ilmiy ishlar: OT-F1-76 “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” nomli fundamental loyihada rahbar. Hamda, “O‘zbek mavsumiy, taqvimiy va oilaviy marosim folklori namunalarini yozib olish, ilmiy tadqiq etish va veb-sayt yaratish” nomli amaliy loyiha.
Main publications:
![]()
Filologiya fanlari doktori, professor
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1965-yil 5-may, Qahqadaryo viloyati Qamashi tumani
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi yetakchi ilmiy xodimi
Ma’lumoti: Oliy
Tel: (99899) 807-02-95
E-mail: jabbores@yandex.ru
Ilmiy qiziqishlari: o‘zbek olkorshunosligining nazariy masalalari, turkiy xalqlar folklori, qiyosiy folklorshunoslik masalalari, jahon epik ijodiyoti, foklor va yozma adabiyot munosabati, postfolklor xodisasi
Mehnat faoliyati
1987–1991 yy. — Toshkent davlat universiteti talabasi.
1991–1994 yy. — O‘zR FA Til va adabiyot instituti aspiranti.
1995–1996 yy. — O‘zR FA Til va adabiyot instituti kichik ilmiy xodimi.
1996–1997 yy. — O‘zR FA Til va adabiyot instituti ilmiy xodimi.
1997–1998 yy. — O‘zR FA Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi.
1998–2001 yy. — O‘zR FA Til va adabiyot instituti doktoranti.
2001–2008 yy. — O‘zR FA Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi.
2008-yil yanvar–may — O‘zR FA “Fan” nashriyoti bosh muharriri.
2008-yil may – 2009-yil sentabr — O‘zR FA “Fan” nashriyoti direktori.
2009-yil oktabr – 2010-yil avgust — O‘zR FA Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi.
2010-yil sentabrdan 2016-yil 18-iyungacha — O‘zR FA Til va adabiyot instituti yetakchi ilmiy xodimi.
2016-yil 22-avgustdan — O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Alisher Navoiy nomidagi O‘zbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi O‘zbek tili va adabiyoti ilmiy-tadqiqot instituti yetakchi ilmiy xodimi.
2017-yil 3-iyul – 2017-yil 16-avgust — O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti yetakchi ilmiy xodimi, loyiha rahbari.
2017-yil 16-avgust – 2026-yil 5-iyul — O‘zR FA Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyi direktori.
2026 05.08 - h.v. - O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti yetakchi ilmiy xodimi
Ilmiy faoliyati
Xalqaro miqyosda turkiy xalqlar folklorining yetuk bilimdoni sifatida e’tirof etilgan taniqli folklorshunos olim. Uning ko‘plab monografiyalari, besh yuzga yaqin ilmiy maqolalari O‘zbekiston va xorijiy mamlakatlarda chop etilgan.
U 1997–2001-yillarda Turkiya Respublikasida amalga oshirilgan “Turkiy xalqlar folklor namunalarini Turkiya turkchasiga tarjima qilish va nashr etish” loyihasida, 2013-yilda Ostonadagi Turki akademiya tomonidan amalga oshirilgan “Turkiy xalqlar folklorshunosligi atamalari” loyihasida ishtirok etgan.
Bugungi kunda “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” mavzusidagi fundamental loyihada hamda Ozarbayjonning Boku shahrida joylashgan Turkiy xalqlar madaniyati va merosi fondi tomonidan 2025–2028-yillarda amalga oshirilayotgan “Turkiy xalqlar folklor namunalarining ko‘p jildligi” xalqaro loyihasida O‘zbekiston guruhi rahbari sifatida faoliyat yuritib kelmoqda.
Uning “O‘zbek folklori bibliografiyasi”, “Mifologik tafakkur takomilini to‘g‘ri” kabi monografiyalari Turkiyada, “Эпическое сказительство Евразии” monografiyasi hammualliflikda Qirg‘izistonning Bishkek shahrida nashr etilgan.
Bundan tashqari, “Malika Ayyor”, “Oychinor”, “Xushkeldi”, “Balagardon” kabi 10 dan ortiq o‘zbek xalq dostonlari Turkiyada, “O‘zbek xalq qahramonlik eposi” nomli kitob Ozarbayjonning Boku shahrida nashr etilgan.
U Turkiyada joylashgan xalqaro akademik tashkilot Turk Til Qurumi a’zosi, Qirg‘iz Respublikasi Manas akademiyasi faxriy a’zosi, Ozarbayjon Milliy ilmlar akademiyasi Folklor instituti faxriy doktori. Xalqaro miqyosda e’tirof etilgan 10 dan ortiq ilmiy jurnallar, jumladan, Turkiyada nashr etiladigan “Milliy Folklor”, Rossiyad chop etiladigan “Эпосоведение” kabi Scopus bazasiga kiritilgan xalqaro jurnallar tahririyati a’zosi.
U Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Ozarbayjon, Turkiya, Rossiya, Koreya, Xitoy kabi mamlakatlarda ilmiy safarlarda bo‘lib, turkiy xalqlar folklori bo‘yicha ilmiy ma’ruzalar o‘qigan.
Bugungi kungacha uning 13 nafar shogirdi filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori, 4 nafari esa filologiya fanlari doktori dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan.
U Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan patent asosida nashr etilgan “Folklorshunoslikka kirish”, “O‘zbek folklori”, “Turkiy xalqlar folklori va yozma adabiyot”, “Qiyosiy folklorshunoslik” kabi darslik va o‘quv qo‘llanmalarning hammualliflaridan biri.
30 dan ortiq kitob va 500 ta ilmiy maqola muallifi.
Asosiy ilmiy nashrlari:
KITOBLAR
1999: Folklor: obraz va talqin: monografiya. – Qarshi: Nasaf,. – 160 b.
2006: Epik tafakkur tadriji: monografiya. – Toshkent: Fan, – 120 b.
2007: “Alpomish” dostonining izohli lug‘ati (T.Mirzayev va S.Fidakor bilan hammualliflikda). – Toshkent: Elmus press-media,– 160 b.
2008: Rustamxon: O‘zbek xalq dostoni / Hammuallif: Selami Fidakor. – Toshkent: Cho‘lpon, – 120 b.
2009: Navro‘z nashidasi. / Sh.Turdimov bilan hamkorlikda. – Toshkent: Fan, – 320 b.
2010: Navro‘z qo‘shiqlari. Tadqiqot va matnlar to‘plami. – Toshkent: O‘zbekiston, – 120 b.
2010: Navro‘z qo‘shiqlari: Bahor haqidagi qo‘shiq va she’rlar. / [Nashrga tayyorlovchi va so‘ngso‘z mualliflari J.Eshonqul, Sh.Turdimov]. – Toshkent: O‘zbekiston, – 135 b.; 20 sm. – Bibliogr.: b. 133-134 (32 nomda).
2011: Rustamxon. Turk va o‘zbek tillarida. – Anqara: TDQ.
2011: O‘zbek folklorida tush va uning badiiy talqini: Monografiya. – Toshkent: Fan, – 304 b.
2017: O‘zbekiston nomoddiy-madaniy meros va folklor ijro san’ati. O‘quv qo‘llanma (Hammualliflikda). – Toshkent: Navro‘z, – 217 b.
2017: O‘zbekiston nomoddiy madaniy merosi ro‘yxati. O‘zbek va ingliz tillarida (Hammualliflikda). – Toshkent: Adabiyot uchqunlari, – 74 b.
2018: Folklorshunoslikka kirish: Darslik – o‘quv qo‘llanma / Hammualliflikda – Toshkent: Turon – iqbol, – 176 b.
2018: Alpomish.O‘zbek xalq qahramonlik dostoni / Yozib olib, nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi va izohlar muallifi. – Toshkent: Akademnashr, – 480 b.
2019: Mif va badiiy tafakkur. / mas.muharrir T.Mirzayev. – Toshkent: Fan, – 312 b.
2019: Alpomish: Doston / Umir shoir va Mardonqul Avliyoqul o‘g‘li varianti; Nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi va izohlar mualliflari: T. Mirzayev, J.Eshonqul. – Toshkent: Akademnashr, – 400 b.
2019: Malla savdogar.– Toshkent: Akademnashr, – 400 b.
2019: Oltin qoboq. . – Toshkent: Akademnashr, – 464 b.
2019: Rustamxon. Murodxon. O‘zbek xalq dostonlari / Nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi va izohlar muallifi J. Eshonqulov. – Toshkent: Adabiyot va san’at.
2020: O‘zbek folklori. Darslik / Hammualliflikda. – Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, – 240 b.
2020: Turkiy yozma yodgorliklar va folklor: Darslik, o‘quv qo‘llanma. Hammualliflikda. – Toshkent: Tafakkur avlodi, – 296 b.
2022: Dada Qo‘rqut kitobi. / Tarjima va faksimil nashr. Turk tilidan tarjima va nashrga tayyorlovchi: Jabbor Eshonqulov va boshqalar. – Toshkent: O‘zbekiston, – 514 b.
2022: Xonoyim pari. Ollanazar Olchinbek.. – Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi. 2022. – 261 bet.
2023: Go‘ro‘g‘lining safari. O‘zbek xalq dostonlari. Aytuvchi: O‘zbekiston xalq baxshisi Qahhor Raximov. Nashrga tayyorlovchi va co‘zboshi muallifi J.Eshonqulov. – Toshkent: Adabiyot, 400 b.
2023: Qunduz bilan Yulduz // O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari. 29-jild / Nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi, izoh va lug‘atlar muallifi J.Eshonqulov. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot matbaa ijodiy uyi, – 480 b.
2023: Murodxon // O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari. 30-jild / Nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi, izoh va lug‘atlar muallifi J.Eshonqulov. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot matbaa ijodiy uyi, – B.131-373.
2023: Rustamxon // O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari. 30-jild / Nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi, izoh va lug‘atlar muallifi J.Eshonqulov. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot matbaa ijodiy uyi, – 528 b.
2024: Oltin qaboq: dostonlar / Yozib oluvchi, nashrga tayyorlovchi, so‘zboshi muallifi, ilmiy izohlar, baxshilar va yozib oluvchilar haqida ma’lumotlar, lug‘at va rezyume muallifi // O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari. – J.39. – Toshkent: “Renessans press” nashriyoti, – 632 b.
2024: Qiyosiy folklorshunoslik. O‘quv qo‘llanma / Hammuallif: F.E.Abduraxmonova.– Toshkent: “Grand kondor prınt” nashriyoti, – 236 b.
2024: O‘zbekiston nomoddiy madaniy meros. YUNESKO ishlari bo‘yicha milliy komissiya nashri / Hammuallif . – Turkiya: Megabosim? 2024. – 256 b
2025: Epik olam: motiv va obraz tadqiqi. Saylanma. Birinchi jild. – Toshkent: Akademnashr, – 512 b.
2025: Mifolgik tafakkur talqini. Saylanma. Ikkinchi jild. – Toshkent: Akademnashr
2025: - Uzbek Heroikc epic. -Baku: max-Ofset, 2025. 90 s.
2025: Mitolojik tefekkürün tekâmülüne doğru | sonçağ akademi.- istanbul: Soncag, 2025. -520 s.
2026: -Oʻzbek xalq ijodi namunalari. I-jild.–Toshkent: Oʻzbekiston, 2026. – 592 b.
2026: Oʻzbek xalq ijodi namunalari. II-jild. –Toshkent: Oʻzbekiston, 2026. –592 b.
2026: - Alpomish. Anbdynazar oyonov varanti. --Toshkent: Nurli qalblar, 2026. 400 b.
2026: Oʻzbek xalq latifalari. -Toshkent: Nurli qalblar, 2026. 544 b.
2026: Qiyosiy folklorshunoslik.Oquv qollanma. Ozbekiston Respublikasi Oliy talim, fan va innovatsiyalar vazirlgining 2024-yil 7-maydagi 149-son buyrugiga asosan nashr etilgan o‘quv qo‘llanma. –Toshkent: Grand Kondor Print, 2026. 218 b.
XORIJIY TILLARDA NASHR ETILGAN KITOBLAR
2007: Aycinar: Özbek Halk Destanlari. – Ankara: TDK, – 460 b.
2008: Malika Ayyar: Özbek Halk Destanlari. – Ankara: TDK, – 444 b.
2009: Özbek Halk Edebiyati Bibliyografiyasi / Hammuallif. – Izmir: Egey universiteti, – 180 b.
2012: Husgeldi ve Balagardan – Ankara: TDK, – 400 s.
2023: Türk Dünyasinde Terim Ҫalişmalari / Hammuallif. – Ankara: Turk Dil Kurumu, – 412 s.
2023: Alişir Nevayi. Bedayiü’l-bidaye. Hazırlayan: Vahit Türk, Jabbor Eshonkul. – İstanbul, – Türkiye yazma eserler kurumu başkanlığı yayınları: 214 s.
2024: Özbekistan’de Sӧzlü Gelenek: Bahşi ve Bahşilik Icra Ortamlari // Türk Dünyasi Halk Bilimi. – Ankara: Bengü yayinlari, – S. 9-24.
2025: Cabbar Işankul. Mitolojik Tefekkürün Tekamüllüne Doğru. Editör ve yayina hazirlayan Veli Savaş Yelok. – Istanbul: Sonҫağ, – 530 s.
2022: Сказители народов Евразии /соавтор. – Бишкек: Национальная академия “Манас”, – 372 с.
2025: -Mitolojik tefekkürün tekâmülüne doğru | sonçağ akademi.- istanbul: Soncag, 2025. -520 s.
2025: - Uzbek Heroikc epic. -Baku: max-Ofset, 2025. 90 s.
XALQARO MIQYOSDA NASHR ETILGAN MAQOLALAR
1997: Özbekistan folklorunda ruya motifi // Тurк dunyasi dil ve edebiyat dergisi. – Ankara: TDK yayim, – № 4. S. 119-124.
1998: Turkistonlik to‘rt avliyo va ajdodlar kul’ti // Turkiy xalqlar eran va avliyolar to‘g‘risidagi xalqaro anjuman materiallari. – Anqara, Ervak yayımlari, – B. 205-210.
2000: Folklor va uni tadqiq etish metodi // Turk dunyosi Folklor qurultoyi materiallari. – Turkiya – Ichel.
2000: Alla – millatning muqaddas qo‘shig‘i // Turkiston. – Toshkent.
2001: Alpamish destam ve Dede Korkut kitabindaki mifolojik motivler // Milliy folklor. – Ankara, – № 52. – S.60-67.
2002: Folklor ve onu tetkik metodu // Uluslararasi turk dunyasi halk edebiyati kurultayi bildirileri. – Ankara: Kiiltiir bakanligi, – S.393-400.
2002: Kaybolan cennetin pesinde // G.U. Gazi Egitim fakiiltesi dergisi. – Cilt 22. – Ankara, – №3. – S. 183-197.
2004: Destan ve merasim. // Prof.Dr. Abdurahman Gfizel’e armagan- Ankara: Gazi egitim ve kiiltiir vakfi yaymi, 2004. – S.387-393.
2005: Destanlarda olaganiistu dogum motifi // Türk dunyasi incelemeleri dergisi (Journal of Turkish world studies). – Izmir-Bornova. – № 1. – S.125-128.
2006: Epik yaratıcı tipinin bedii yorumu // I.Uluslararası türk dünyasi kültür kurultayi bildirileri. – Ankara: Ege üniversitesi türk dünyasi araştirmaları enstitüsü yayını, – Bildiri kitabı – III. – S.1147-1151.
2006: Epik Eserlerdeki Rüya Motifinin Yapısal Tahlili // Mitten Meddaha Türk Halk Anlatıları Uluslararası Sempozyum Bildirileri, Yayına Hazırlayanlar: M. Öcal OĞUZ – Tuba SALTIK ÖZKAN, Gazi Üniversitesi THBMER Yayını, Ankara, – S. 365-370. 390 s.
2008: Epik yaratıcılıkta yardımcı kahraman tipi // Uluslararası Türk dili ve edebiyat sempozyumu. – Isparta: Fakülte kitabevi, – S. 313-316.
2013: The gem of the Turkic upbringing /Anthology. – Almaty: Intelservice. – S. 968-987.
2013: Mythological images in the Uzbek Folklore / Turk world Almanaх. – Almaty: Intelservice – №1. – S.344-361.
2015: Alpomish end epic Traditions // ICH COURIER. – Seul, – № 22. – P.9. 05. Б.т.
2016: Alpamiş Destani va Dede Korkut Kitabi Mukaddimelerinin Karşilaştirmali Analizi // III Uluslararasi Tűrk dűnyasi Kűltűr kongresi “Dede Korkut ve Tűrk dűnyasi” bildiriler kitabi. – Izmir: Ege unversitesi matbaasi. P.769-774.
2016: 191 köroğlu destanindaki ana motiflerin analizi // Vi. uluslararasi Köroğlu sempozyumu vith international Köroğlu symposium. – İstanbul. – S.191-197.
2016: Epik traditions and their role in the culture of the Cnetral Asian Nations // International academic conference on cultural exchange between Korean Central Asian regions. – Seul: Akademy of Korean studies. – P.175-182.
2017: Dil egetiminde folklorun yeri // II Uluslarar asi Türk dilivededebiyatlari ögretimisempozyumubildiri özetlerikitabi. – Ankara: Akademik yayincilik, 2017. – S. 23-24.
2018: Проблемы сравнительного изучения эпоса. // Международный семпозиум-фестиваль “Эпос народов мира и “Жангар”. – Улаанбаатар хот. – Б.54-55.
2019: The Mythological Basis of the “Giant” Character (Dev) in Uzbek Folklore // The Journal of Eurasian Turkic Studies. – Seoul, Republic of Korea, June, vol. 2. – P. 37-48.
2019: The Mythological Basis of the “Giant” Character (Dev) in Uzbek Folklore // The Journal of Eurasian Turkic Studies. – Seul – Korea: The Institute for Eurasian Turkic Studies. vol. 2. – P. 37-48.
2019: Золотое кольцо единения // Народное слова. – Тошкент, – № 223. – С.3.
2019: Мифологические основы и художественная трактовка образа дива // Актуальные проблемы гуманитарной науки: фольклористика, литературоведение, этнография, история, археография Материалы Всероссийской (с международным участием) научно-практической конференции, посвященной 80-летию со дня рождения видного ученого-фольклориста, почетного академика АН РБ Сулейманова Ахмета Мухаметвалеевича. – Уфа: ИИЯЛ УФИЦ РАН. – С. 78-85.
2019: Эпос и актуалние проблемы его изучения // Сборник материалов международных научно-прктических симпозиумов. – Бишкек. – С.551-558.
2019: Ötgen günler ve ӧzbek romonciligi. // Doğumunun 125 yılında Özbek Çağdaş Romancılığının Kurucusu Abdullah Kadiri” konferansı. – Ankara, –S. 4-7.
2020: Мотив чудесного рождения в эпосе // Международная научно-практической конференции “Народная культура в современном мире: традиции, сказительство и ритуал”. – Уфа.
2020: Bir edebyat alimi olarak Ibrahim Hakkul. // Ilm ve marifat nurleri. Prof.Dr. Ibrahim Hakkul’a armugan kitabi. – Karabük: Üniversitesi Yayınları, 2020. – S.25-32.
2020: Comparative analysis of the motive of captivity in the epic “alpomish” and the “book of dada korkut” // Academicia. An International Multidisciplinary Research Journal (Scientific Journal Impact Factor (SJIF2020-7.13). – India, – P.395-400.
2020: The motive of thedevine birth in the epik // International journal of advanced Research (IJAR Scientific Journal Impact Factor (SJIF2020-7.08). –United Kingdom: London, – №-8. – P.1010-1013.
2021: Alpamis destaninin Karsilastirmali tedkiki. // International Altay communities symposium – IX epics and epic culture. 27-30 September. – Bursa, Turkey.
2021: Baburnamede folklor unsurlari. // Zahirəddin Məhəmməd Babur və Azərbaycan. Görkəmli dövlət xadimi, ensiklopedik alim və Ģair Zahirəddin Məhəmməd Baburun anadan olmasının 538 illiyi münasibətilə 12 fevral 2021-ci ildə təĢkil etdikləri keçirilən beynəlxalq konfransın materialları. – Baku. – S. 66-73.
2021: Nevruza bagli inancler. // Bartin universiteti Nevruz konferansi. – Bartin, – 19 mart.
2021: Ulusun maneviyet kalesi. // Dogumunin 580 yil munasabtiyle turk dilinin mektebi Alişer Nevayi paneli. – Ankara, – 10 şubat.
2021: Eğtim sisteminde Halk edebiatini Öğertiminin sorunlari. // Uluslararasi Türk dünyasi Egitim bilmleri kongresi. – Ankara.
2021: Мотив сновидения в эпосе. // Всероссийской научной конференции с международным участием на тему “Грани современной фольклористики: текстология, сказительство и цифровизация”. – Якутия. – 23-26 ноября.
2021: Artistic interpretation of the Epik creative Image. // International Journal of Linguistics, Literature and Culture. – London, – Voleme 7. – № 3. – P.146-151. (https://sloap.org/journals/index.php/ijllc).
2021: Motif and Plot in Folklore. // Asian Journal of Multidimensional Research. – 10 impact Factor: SJIF 2021=7.6. – India, – P.339-347.
2022: Alpamis destaninin karsilastirmali tedkeki meseleleri. // Altay toplulukleri: Destan ve Destan kulturi. – Bursa, – S. 569-575.
2022: Сказительское искусство узбекского народа. // Сказители народов Евразии (соавтор). – Бишкек: Национальная академия “Манас”, – С. 224-261.
2022: About “Rustamkhan” Series. // International Journal of Social Science Research and Review. – Germany, – № 5. – P. 300-306.
2023: Sunuş // Selami Fidakar. Özbek sözlü geleneĝinde masallar. – Istanbul: Kabalci yayincilik, – S. 9-10.
2023: Dede Korkut kitabinin Turk kulturindeki yeri. // Gecmisden Gelecege Turk Dunyasi. – Erzincan, – S. 2014-2018.
2023: Gafur Gulam adabiy mahorati. // Gafur Gulam doguminin 120 yil hatirasina – Ankara: TURKSOY yayinleri, – B.25-38.
2023: Искусство волнующее сердца. // Народное слово. – №91(8392). – С.4.
2023: Обряды и эпическая традиция. // Международный научно-практическая симпозиум Всемирнога фестиваля эпосов народов мира. – Бишкек, – С.55-60.
2023: Artistic Interpretation of the Image of the Epic Creator. // Remittances Review. Scopus. Novermber, 2023 Volume: 8, No: 11, pp. 4154-4160. ISSN: 2059-6588 (Print) ISSN: 2059-6596 (Online) DOI: https://doi.org/10.47059/rr.v8i11.291.
2024: Buyuk shoir va qomusiy olim. // Babursah Ukuslarasi Bilimsel ve Uygulamali Konferensi Bildiri kitabi. – Ankara: TURKSOY, – S. 120 – 125.
2024: Özbek Halk Koşuklarinin siniflandilmasi. // Milli Folkor. Millî folklor is abstracted in ahci, csa, ebsco, genamics journal seek, scopus, ibss, mla, ta, upd and tübitak/ulakbim/tr dizin. – Ankara. – № 143. Güz. – S.65-74.
2024: Halk edebiyatinin Nazari problemleri. // Turk Dunyasi Yenilesme donemi Fikr Hareketleri. Uluslararsi simpozyumu. – Turkistan. 2024 tarih 29-31 mays.
2024: Epik metinin karsilastirmai analiz. // Uluslararsu ikkinci Turk Kultur simpoziumu. 2024 tarih, 7-8 ekim. Ankara.
2024: Epik metinlerin karşilaştirmali incelenmesi sorunlari. // Bildiriler. Editör: Prof. Dr. İsmet Çetin. – 2. Uluslararasi. Türk kültürü sempozyumu 2nd Internatıonal Turkish Culture Symposium – Turkish Culture Throug Developmentol Periods – 7 – 8 ekim 2024. Ankara. 787 s. 403-409 s.
2024: Gafur Gulam’in hiciv sanati. // “Çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatlarının güncel sorunları bilgi şöleni-1” Özbek şairi ve yazarı Gafur Gulam’ın doğumunun 120 yılı anısına. – Çankaya – Ankara / Türkiye. (26-27 şubat 2024) S. 15-24. 649 s.
2024: Художественная интерпритация обрядов в эпосе. // Матералы муждународный научно-теоритической конференции “Духоное наследия тюрских народов в контесте мирових цвилизации: Эпоса “Алпмыс батыр”. – Алмата, 2024. – С. 181-188.
2025: Alpamış destanının karşılaştırmalı tetkiki meseleleri. – 569-574 s.
2025: Epik mentlerin karsilastirmali analizi. // 2 uluslarasi Turk Kultur sempozyumu. – Ankara, – S.695-700.
2025: Великий поэт, ставший синонимом Родины. // Народное слово. –Ташкент, 7 февраля. – №27 (8871). – С.1-4.
2026: - Historical Truth and Artistic InterpretationInternational Journal of English Language and Literature Studies. Doı: 1037574. Volume 06 Issue 03-59. ISSN 27712834. Volume 06 2026.
2026: - THE INTERPRETATION OF THE DREAM MOTIF IN FOLK SONGS // International Journal of Literature and Language Studies(IJLLS). Volume 5, issue 6,2026 June. ISSN:2828-6235. Impact factor:13.77. Journal website:https://jiujournal.org/index.php/ijlls.
2026: - Epik metinlerin karşilaştirmali incelenmesi sorunleri // Uluslarası Türk Kültürü Sempozyumu. – Ankara: Ada matbaacılık, 2025 . –B.695 –700 (Китоб 2026 – йилда чоп этилди).
2026: - Dede Korkut Kitabinde Bahşi Imgasinin Sanatsal Yorumu // Халылқаралық конференция материалдарынын жинағи. –Алматы: Казақ университетi, 2026. –С.122-131.
2026: - Özbekistande Alfabe Reformu va Folklor ȫrneklerinin yayinlanmasi // Халылқаралық конференция материалдарынын жинағи. –Алматы: Казақ университетi, 2026. –S.116-121.
2026: - Ramance epics Of The Uzbek Folk Epik Tradition // International scienstific confrence “Nomadic ciilzatiopns: hertag, paradig,s and prospects”. - Biskek, 2026. –S.595–599.
Jami 40 dan oshiq kitob, 500 ta maqola.
![]()
Filologiya fanlari doktori (DSc) (2023),
Ma’lumoti: Buxoro davlat universiteti (1998).
Lavozimi: Yetakchi ilmiy xodim
Tel.: (+99899) 504 51 60)
E-mail: Yoldosh.r@mail.ru
Ilmiy qizqishlari: tarixiy dostonlar, eposshunoslik, o‘zbek xalq nasri, folklorshunoslik tarixi, paremiologiya, maqolshunoslik.
Mehnat faoliyati:
1998 - 2001 Buxoro davlat universiteti aspiranti
2001-2006 yy. - Buxoro davlat universiteti O‘zbek til va adabiyot fakulteti, Hozirgi zamon adabiyoti va folklor kafedrasi o ‘qituvchisi
2006 - 2019 yy. – Jahon iqtisodiyoti va diplomatiyasi universiteti qoshidagi akademik litsey o‘qituvchisi
2019 - 2022 yy. - O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyot va folklori instituti doktoranti
2022 – h.v.- O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyot va folklori instituti katta ilmiy xodimi, yetakchi ilmiy xodimi
Ilmiy faoliyati
Rahmatov Yo ‘ldosh G ‘aybullayevich tarixiy dostonlar, eposshunoslik, o‘zbek xalq nasri, folklorshunoslik tarixi, paremiologiya, o‘zbek maqolshunosligini o‘rganish bo‘yicha malakali mutaxassisdir. U o‘zbek xalq tarixiy dostonlari “Oychinor” va “Shaybopiyxopn”da tarixiy shaxlarning badiiy ifodasi, xalq nasrining janrlar tarkibi va poetikasi, o‘zbek xalq maqollarining tarixiy taraqiyoti vaevolyutsiyasini tadqiq etgan. Xalq maqollarining genezisi, tipologiyasi va poetikasi masalalarini chuqur o‘rgangan. Folklorshunoslikka oid ,bir nechta kitob va 100dan ortiq ilmiy va ilmiy-ommabop maqolalar muallifidir. Xorijda 20 dan ortiq maqolasi chop etilgan. 100 jildli “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari”ni nashrga tayyorlovchilardab biri.
Institut huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi Ilmiy kengash qoshidagi Ilmiy seminar a’zosi, mazkur Ilmiy kengash aʼzosi (10.00.08 – Folklorshunoslik ixtisosligi bo‘yicha), Respublika "O‘zbek tili va adabiyoti ta’limi" jurnali tahrir hayʼati aʼzosi
Asosiy nashrlari:
Xorijda chop etilgan maqolalari:
Y.Rahmatov. Роль русского востоковеда Н.П.Остроумова в истории узбекской паремиологии // Научное обозрение. Саяно-Алтая – Хакасия, 2022. - №2(34). – С.24-28.
Y.Rahmatov. The periodic evolution of people’sw proverbs // Academicia An International Multidisplinary Research Journal. ISSN: 2249-7137 vol.10, issue 11, November 2020. Impact Factor: SJIF2020=7.13. 10. 5958/2249/ India.
Y.Rahmatov. The contribtion of wengerian scifntis Herman Vanber to uzbek penology // Spectrum Journal of Innovation. Reforms and Development. Volume 09,Nov.,2022. INSS(E):2751-1731.
Y.Rahmatov.Эволюция и ранние формы народных пословиц в древнетюркских каменных надписях / Материалы Международного симпозиума хакасского эпоса, VIII Международной научной конференции «Народы и культуры Саяно-Алтая и сопредельных территорий» посвященной 300-летию открытия памятников енисейской письменности и Году хакасского эпоса в Кеспублике Хакасия.
Y.Rahmatov. Özbek atasözlerının lırık türlerle ılışkısı // Özbekistan araştirmalari / KimlikYayinlari. Ag`stos 2023. Turkiya. 122-139-b.
Y.Rahmatov. The era of slavery in the evolution of people’s articles // World Bulletin of Social Sciences (WBSS) Vol. 34, May 2024. ISSN:2749-361x. 143-145-b.
Y.Rahmatov. О происхождении узбекиских народных пословиц. // Научное образавание Саяно-Алтая. Рецензируемый научний журнал. №4(44)2024. 70-79-с.
Y.Rahmatov. Evolyution and early forms of folk proverbs in ancient turks stone inscriptions // World Bulletin of Social Sciences (WBSS) Vol. 40, November 2024. ISSN:2749-361x
Rahmatov Y. Wise Saying – Aphorism and Proverb. AJLLLSE global research network. AMERICAN Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education. Volume 4, Issue 01,2026ISSN(E):2993-2769 https://www.google.com/search?q=AMERICAN+Journal+of+Language%2C+Literacy+and+Learning+in+STEM
Kitoblari:
Y.Rahmatov. Maqol va maqolshunoslik tadqiqi. Monografiya. 2023. – 16 б.т.
Y.Rahmatov. Tarixiy dostonlarda obraz va talqin. Monografiya. 2025. – 14 б.т.
“Milliy qadriyatlar atlasi”. Kitob-albom. Toshkent: “Ma’naviyat” nashriyoti, 2026. – 352 bet. (Ijodiy guruh: Sh.Ahrorrova, U.Qoraboyev, E.Shermonov, S.Ermatova, M.Saidlaiyeva, Z.Nurillayeva, D.Qo‘chqorova, R.Qo‘chqor, Y.Rahmatov, A.Abdujalilov, A.Shermatov, A.Ro‘ziyev) https://unilibrary.uz/literature/894876
Ўзбек халқ ижоди ёдгорликлари. Олтмишинчи жилд. Шоҳ Машраб қиссалари. – Тошкент: Nurli qalblar, 2026. – 448 бет. (Нашрга тайёрловчилар: Й.Раҳматов, Н.Бозорова) file:///C:/Users/latifa/Downloads/
Y.Rahmatov, Sh.Turdimov, B.Mirzayeva, M.Jo‘rayeva. O‘quv qo‘llanma. 1-kitob, 2024. 16 b.t.
![]()
Filologiya fanlari doktori (DSc)
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1985-yil 20-aprel, Farg‘ona viloyati Rishton tumani
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi yetakchi ilmiy xodimi
Ma’lumoti: Oliy
Tel: (99890) 938-21-03
E-mail: http://jamila.asqarova@mail.ru
Ilmiy qiziqishlari: o‘zbek folklorshunosligi, epik janrlar, ertak, ertakchilik, obraz, poetika.
Mehnat faoliyati
2003-2007 yy. - O‘zbekiston davlat jahon tillari universteti talabasi (bakalavr)
2008-2011 yy. - Samarqand viloyati, Oqdaryo tumani “Oqdaryo ovozi” gazetasi muxbiri
2011-2012 yy. - “Yosh kuch” jurnali muxbiri
2012-2014 yy. - “Ziynat” jurnali muharriri
2014-2016 yy. - O‘zbekiston milliy universiteti magistri
2016-2017 yy. - “Jahon adabiyoti” jurnali bo‘lim mudiri
2018-2021 yy. - O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti tayanch doktoranti
2021-2022 yy. - O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti katta ilmiy xodimi
2022-2024 yy. - O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti doktoranti
2025 y. - h.v. - O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti yetakchi ilmiy xodimi
Ilmiy faoliyati
Jamila Asqarova folklorshunoslik bo‘yicha yosh mutaxassislardan biri hisoblanadi. U asosan o‘zbek folklorshunosligining ertakshunoslik yo‘nalishi bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib boradi. Folklor bo‘limida olib borilayotgan “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” mavzusidagi fundamental loyuha “O‘zbek mavsumiy, taqvimiy va oilaviy marosim folklori namunalarini yozib olish, ilmiy tadqiq etish va veb-sayt yaratish”nomli amaliy loyihada ishtirok etgan. Uning respublika va AQSh, Turkiya, Rossiya davlatlaridagi xorijiy ilmiy jurnallarda 50 ga yaqin ilmiy maqolalari nashr qilingan.
![]()
Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) (2021)
Ma’lumoti: Oliy. Termez davlat universiteti (1996).
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1974-yil, 19-avgust. Termez shahri
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti, Folklor bo’limi katta ilmiy xodimi
Ma’lumoti: Oliy
Tel.: (+99890) 922-57-19
E-mail: igammuratova@mail.ru
Ilmiy qizqishlari: folklor, adabiyotshunoslik, tarjimashunoslik.
Mehnat faoliyati:
1991-1996 yy – Termiz davlat universitetining Rus tili va adabiyoti yo‘nalishi kunduzgi bo‘limi talabasi
2009-2012 yy. – O‘zR FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti stajyor-tadqiqotchisi
2012-201 yy. – O‘zR FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti kichik ilmiy xodimi.
2017- yy. – O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi kichik ilmiy xodimi.
2022-y - h.v. – O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti “Folklor bo‘limi” katta ilmiy xodimi
Ilmiy faoliyati:
D.Igamuratova tarjimashunoslikda shaxs va predmetlardagi “gapiruvchi” nomlar tarjimasining o‘ziga xos jihatlari, “tarjima qilib bo‘ladigan” va “tarjima qilib bo‘lmaydigan” tamoyillari, frazeologizmlarni o‘zbek tiliga o‘girishda asliyatdagi so‘z qo‘llash uslubini saqlab qolish masalalari hamda bu boradagi tarjimonlar mahoratini o‘rgangan.
“O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” nomli fundamental akademik nashr ishtirokchisi.
“O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligining 27-jildi “Hasanxon”, 28-jildi “Avazxon”, 47-jildi “Baland tog‘lar past bo‘ldi” (yig‘i-yo‘qlov qo‘shiqlari) hamda 52-jildi “Jahongir”ni nashrga tayyorlashda qatnashgan.
Respublika va xorijiy ilmiy jurnallarda 50 dan ortiq maqolasi nashr etilgan.
Asosiy ilmiy nashrlari:
![]()
Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)(2018)
Ma’lumoti: Oliy.
Lavozimi: Katta ilmiy xodim
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1981 yil 17-iyul, Buxoro viloyati Shofirkon tumani
Tel.: (+99894) 650 55 58
E-mail: munis.jurayeva80@mail.ru
Ilmiy qizqishlari: etnofolkloristika, mifologiya, marosim folklori, eposshunoslik, o‘zbek xalq nasri, postfolklor, folklorshunoslik tarixi.
Mehnat faoliyati:
2004-2005 yy. O‘zR FA Kibernetika instituti qoshidagi Kompyuter texnologiyalari akademik litseyi, ona tili va adabiyoti fani o‘qituvchisi
2005-2009 yy. O‘zR FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti aspiranti
2009-2010 1.02 gacha yy. XTV tasarrufidagi Filologiya fanlariga ixtisoslashgan maktab ona tili va adabiyoti fani o‘qituvchisi
2010-2016 yy. O‘zR FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti kichik ilmiy xodimi
2016-2017 yy. O‘zbek tili va adabiyoti ilmiy tekshirish instituti kichik ilmiy xodimi
2017 yy. O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti kichik ilmiy xodimi
2019 h.v. O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti katta ilmiy xodimi
Ilmiy faoliyati:
M.Jo‘rayeva o‘zbek xalq topishmoqlarining tarixiy asoslari va uning tarixiy taraqqiyoti, mif, tabu, marosim bilan bog‘liqlik jihatlari, topishmoq javobi bilan bog‘liq odatlar, an’analarni hamda o‘zbek folklorida evrilish motivining o‘ziga xos epik talqini va xalq nasri janrlaridagi badiiy vazifalarini tadqiq etgan.
Folklorshunoslikka oid 2 ta monografiya, 4 ta risola, 1 ta metodik qo‘llanma, 1 ta uslubiy qo‘llanma, 1 ta darslik (hammualliflikda) muallifi.
“O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligining 5-jild (“Ширин билан Шакар”), 8-jild (“Соҳибқирон”), 12-jild (“Орзигул”), 27- jild (“Ҳасанхон”), 28-jild (“Авазхон”), 39-jild (“Oлтин қобоқ”), 40-jild (“Yor-yor” va “Kelin salom”lar), 45-jild (“Intizor”), 50-jild (“Oysuluv”), 56-jild (“Tarkibadaxshon”), 57-jild (“Tohir va Zuhra”)larini nashrga tayyorlashda qatnashgan. Respublika va xorij ilmiy jurnallarida 100 dan ortiq maqolasi nashr qilingan.
Hozirga qadar davom etib kelayogan 1 ta xalqaro loyiha (Rossiya Federatsiyasi B.B. Gorodovikova nomidagi Qalmiq davlat universiteti va “Mongol xalqlari madaniy merosi” xalqaro ilmiy markazi bilan hamkorlikdagi “Evrosiyo xalqlari yertaklari” xalqaro loyihasi) va 1 ta respublika loyiha (AL-9124093978 raqamli “O‘zbek mavsumiy, taqvimiy va oilaviy marosim folklori namunalarini yozib olish, ilmiy tadqiq etish va veb-sayt yaratish” nomli amaliy loyiha )sida ishtirok etyapdi. Shuningdek, yakunlangan 3 ta innovatsion loyihalar ( 1.2023-2024-yillarda bajarilgan IL-662204254 raqamli “Innovatsion texnologiyalar asosida baxshichilik maktablari uchun yangi avlod adabiyotlarini yaratish”; 2024–2025-yillarda bajarilgan AL-662204393 raqamli “Qoraqalpog‘iston folklorshunosligi antalogiyasini yaratish” amaliy loyihalar; 3. 2024-2026-yillarda bajarilgan IL-7623031203 raqamli “Janubiy Orolbo‘yi adabiy aloqalari antologiyasi” va uning elektron platformasini yaratish (O‘zbek, turkman va qoraqalpoq adabiy aloqalari asosida)” mavzusidagi xalqaro innovatsion loyihasi)da ishtirok etgan.
Asosiy ilmiy nashrlari:
Maqolalar:
![]()
Filologiya fanlari nomzodi
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1976-yil 20-aprelda Buxoro viloyati, G‘ijduvon tumani.
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi katta ilmiy xodimi.
Maʼlumoti: Oliy.
Tel: (99899) 002 01 40
E-mail: rasulovazebiniso7@gmail.com
Ilmiy qiziqishlari: Folklorshunoslik, ertakshunoslik, etno-folkloristika.
Mehnat faoliyati
1992–1997-yy. – Buxoro davlat universiteti talabasi.
1997–2000-yy. – Buxoro shahri F.Xo‘jaev tumani 14-maktab o‘qituvchisi.
2000–2005-yy. – Buxoro davlat universiteti operatori, o‘qituvchisi, stajyor-tadqiqotchisi.
2005–2006-yy. – Buxoro shahar pedagogika kolleji o‘qituvchisi.
2006–2009 yy. – Buxoro davlat universiteti aspiranti.
2009–2012 yy. – Vaqtincha ishlamagan.
2012–2015 yy. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti kichik ilmiy xodimi.
2015–2016 yy. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi.
2017-y. – h.v. – Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti katta ilmiy xodimi.
Ilmiy faoliyati
Rasulova Zebiniso O‘zbek xalq sehrli ertaklarida an’anaviy tarzda qo‘llaniladigan “g‘aroyib buyum”larning turlari, o‘ziga xos xususiyatlari, badiiy-estetik vazifalari, tarixiy-mifologik ildizlarini monografik jihatdan tadqiq etgan. 2012-yildan hozirga qadar O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori institutida katta ilmiy xodim bo‘lib ishlab kelmoqda. 2012-yilda “O‘zbek xalq sehrli ertaklarida “g‘aroyib buyumlar (spesifikasi, genezisi va badiiyati)” mavzuidagi nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. U “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” nomli 100 jildlik fundamental nashrning 2020-yilda chop etilgan 17-jild “Suv qizi” (ertaklar), 18-jild “Tirnog‘i tilla qiz” (ertaklar), 19-jild “Sunbul qush” jildlarini, 2024-yilda nashr etilgan 38-jild “Gulpari”, 2026-yilda chop etilgan Uch og‘ayni botirlar” (maishiy ertaklar) jildlarini nashrga tayyorlashda qatnashgan. Shuningdek, xalq dostonlaridan iborat “Hasanxon”, “Jonodil” kabi jildlarni ham nashrga tayyorlashga katta hissa qo‘shgan. 2017-yilda “Maktab kutubxonasi” seriyasida “Go‘ro‘g‘li” turkumiga mansub “Shohdorxon” dostonini nashrga tayyorlab chop ettirgan.
Olim ishtirok etayotgan joriy ilmiy loyihalar/ ilmiy ishlar: OT-F1-76 “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” nomli fundamental loyiha. Hamda, “O‘zbek mavsumiy, taqvimiy va oilaviy marosim folklori namunalarini yozib olish, ilmiy tadqiq etish va veb-sayt yaratish” nomli amaliy loyiha.
Asosiy ilmiy nashrlari:
![]()
Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1976-yil 24-iyulda Farg‘ona viloyati Buvayda tumani.
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi katta ilmiy xodimi.
Maʼlumoti: Oliy
Tel: (99891) 1653995
E-mail: zuhrayuldaseva@gmail.com.
Ilmiy qiziqishlari: Lingvopoetika, lingvofolkloristika, leksikografiya, til
Mehnat faoliyati
1993-1998 yy. – Toshkent davlat pedagogika instituti talabasi
1998-2012 yy. – Vaqtincha ishlamagan
2012-2016 yy. – Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti kichik ilmiy xodimi
2017-2024 yy. – Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti kichik ilmiy xodimi.
2025 y. – h.v. – Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti katta ilmiy xodimi.
Ilmiy faoliyati
“O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligining 5-jild (“Shirin bilan Shakar”), 37-jild ertaklar (Gulpari) jildlarida ishtirok etgan. “Xoldorxon” dostoni 31-jildni nashrga tayyotlashda ishtirok etgan. OAK ro‘yxatidagi bir qator ilmiy jurnallarda 20 ga yaqin ilmiy maqolalar, monografiya va 3 ta lugʻat nashr ettirgan.
Zuhra Yuldasheva “Xoldorxon” dostonidagi takrorlarning lingvopoetik tadqiqi mavzusida filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun 2024-yili himoya qildi. Ilmiy-publitsistik yo‘nalishda 30 dan ortiq maqolalari chop etilgan.
Olim ishtirok etayotgan joriy ilmiy loyihalar/ ilmiy ishlar: OT-F1-76 “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” nomli fundamental loyiha. Hamda, “O‘zbek mavsumiy, taqvimiy va oilaviy marosim folklori namunalarini yozib olish, ilmiy tadqiq etish va veb-sayt yaratish” nomli amaliy loyiha bo‘yicha oraliq (yillik) AL-9124093978.
Asosiy ilmiy nashrlari:
1. Yuldasheva.Z. “Xoldorxon” dostonidagi takroriy birliklar lingvopoetikasi. – Toshkent: Tubo-Nashr, 2025. – 138 b.
2. Yuldasheva.Z “Nuralining yoshligi” (dostoni) 58-jild / Nashrga tayyorlovchilarlar: Z Yuldasheva., Sh. Turdimov., M. Narziqulova., B. Mirzayeva. O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari: 100 jildlik. “Nurli qalblar” nashriyoti, Toshkent – 2026. – B. 448. https://unilibrary.uz/articles/894746.
3. Z.Yuldasheva. Issues of the study of the language of uzbekistan folk epistles in philogical research // Galaxy international interdisciplinary research journal. SJIF-Infact Factor -8.346. – P. 163-168. Vol.13 Issue 3 March (2025).
4. Z.Yo‘ldosheva. Z.Rasulova. Ertak va dostoniar tilida takrorianuvchi birliklar tadqiq // Sharq filologiya jurnali, 5(06), DOI: https://doi.org/10.37547/supsci-ojp-05-06-03. B.15–22.
5. Z.Yo‘ldosheva. O‘zbek xalq dostonlari tilining o‘rganilishi // Qorg’on dostonchilik maktabi va Ergash Jumanbulbul og’li merosi mavzusida ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Toshkent: “Firdavs-shoh nashriyoti”. 2025. – B. 154-161.
6. Z.Yo‘ldosheva. Dostonlar tilidagi morfologik takrorning lingvopoetik xususiyatlari “Ta’limda kreativ yondashuvning dolzarb masalalari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani. – Chirchiq, 2025-yil. 24-26-aprel. – B. 463-470.
7. Z.Yo‘ldosheva. “Xoldorxon” dostonidagi takror shakllari // “Hodi Zarifov – o‘zbek folklorshunosligining asoschisi” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Toshkent, 2025. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17381774. – B. 200-204.
8. Z.Yo‘ldosheva. Z.Rasulova “Jadid ziyolilarining xalq og‘zaki ijodiga munosabati” // Turkiy dunyoning yangilanish jarayonlari III: Turkiy dunyoda jadidchilik mavzusida xalqaro simpozium 2025-yil 6-8-oktyabr. Toshkent – Chirchiq, O‘zbekiston. https://doi.org/10.5281/zenodo.19229342.
9. Z.Yo‘ldosheva. “Xoldorxon” dostonida leksik-semantik takrorning lingvopoetik vazifalari” //Qo'qon Universiteti Xabarnomasi. – Qo'qon, 2025. №16-8. DOI: https://doi.org/10.54613/ku.v16i.1309. ISSN: 2181-1695. OAK: 01-08/1819/6. B.81-83.
10. Yuldasheva.Z. “Xoldorxon” dostoni tilida takror va uning ifoda imkoniyatlari // International Journal of Literature and Language Studies(IJLLS. ISSN:2828-6235. Impact factor:13.77. 17 July, 2026. –P.314-318. https://jiujournal.org/index.php/ijlls
11. Yuldasheva.Z. Narzikulova M. “Nuralining yoshligi” dostoni variantlari haqida mulohazalar // O‘zbekiston Respublikasi fan arbobi, akademik To‘ra Mirzayevning 90 yilligiga bag‘ishlangan “Turkiy xalqlar folklorining qiyosiy tadqiqi: lokal xususiyatlar va ilmiy nazariy yondashuvlar” mavzusidagi xalqaro anjuman materiallari. – Toshkent: “Firdavs-Shoh nashriyoti”, 2026. 2-4 –aprel. 2-jild. B. 52-57. https://xiuresearch.com/index.php/Conferences/issue/view/27.
12. Yuldasheva Z. Dostonlar tilidagi morfologik takrorning lingvopoetika xususiyatlari // Lingvopoetika. Yangi tadqiqotlar, yangicha yondashuvlar (ilmiy maqolalar toʻplami) 1-kitob. 2026-yil. B.140-153. https://doi.org/10.5281/zenodo.20800695.
13. Yuldasheva Z. Rasulova Z. Хalq og‘zaki ijodi matnlaridagi takroriy birliklarning lingvopoetik va lingvopragmatik xususiyatlari // Umumfilologik tadqiqotlar: muammolar va yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. Chirchiq. 2026-yil 13-14–mart. – B.183-190. https://doi.org/10.5281/zenodo.19229342.
14. Yuldasheva. Z. Rasulova Z. O‘zbek tilshunosligida xalq dostonlari tilining tadqiqi // “Uzluksiz ta’limda innovatsion pedagogika: raqamli ta’lim texnologiyalari va kreativ o‘qitish yondashuvlari” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya. Namangan. 2026-yil 24-25-aprel. – B. 194-199.
15. Yuldasheva Z. Rasulova Z. Ertaklaridagi sirli buyumlarning semantik qatlamdorlik xususiyatlari // “Xalqaro fanlararo Ermenek kongressi” Turkiya. 2026-yil. 13-15 - may. Onlayn ma’ruza bilan ishtirok etildi.
16. Yuldasheva Z. “Xoldorxon” dostonidagi dialektal birliklarning poetik xususiyatlari // “Oʻzbek folklori va shevalari tadqiqotlari: amaliyot, metodologiya, yangicha yondashuv” mavzusidagi xalqaro ilmiy-nazariy konferensiya materiallari. 2026-yil 23-may (Professor Samixon Ashirboyev tavalludining 80 yilligi munosabati bilan tashkil etilgan).
17. Yuldasheva Z. “O‘zbek folklorshunosligida xalq dostonlarining o‘rganilishi va “Xoldorxon” dostoni tadqiqi” // O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, folklorshunos olim, filologiya fanlari doktori, professor Mamatqul Jo‘rayevning 70 yilligiga bag‘ishlangan “Etnofolkloristikaning nazariy masalalari” mavzusidagi xalqaro anjuman materiallari. I jild. – B. 56-60.
![]()
Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1982-yil 15-oktyabr, Farg‘ona viloyati, Uchko‘prik tumani
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti katta ilmiy xodimi
Ma’lumoti: Oliy
Tel: (+99899) 798-70-80
E-mail: shahodatkhoni@gmail.com
Ilmiy qiziqishlari: Folklorshunoslik, xalq lirikasi, marosim folklori, o‘zbek xalq nasri, postfolklor, folklorshunoslik tarixi, etnofolkloristika
Mehnat faoliyati
Ilmiy faoliyati
Shahodatbonu Imomnazarova o‘zbek folklorida o‘lan janri, uning genezisi va o‘ziga xos xususiyatlarini tadqiq etgan. Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD, 2018). U 2 ta monografiya, 2 ta risola hamda AQShda chop etilgan «Uzbek traditional wedding songs. A deep look for the history of a genre “Ulan”» nomli kitob muallifi hisoblanadi. Shuningdek, «Rayhon nafasi», «Osmon eshigi», «Mezon», «Mehrob oldidagi qiz» nomli to‘plamlar muallifidir.
Olim 100 jildlik «O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari» turkumining 25-jildi («El quvonar o‘lan aytsak»), 26-jildi («O‘lan aytsang beri kel-ey, aynamov») hamda 36-jildi («Oshiq G‘arib va Shohsanam»)ni nashrga tayyorlashda bevosita ishtirok etgan. Uning respublika va xorijiy ilmiy jurnallarda 100 dan ortiq ilmiy maqolalari nashr qilingan.
Joriy ilmiy loyihalar
Ilmiy tashkilotdagi jamoatchilik va tahririyat faoliyati
Asosiy ilmiy nashrlari:
![]()
Ilmiy darajasi: Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Tug‘ilgan vaqti va joyi: 1988-yil 27-may, Toshkent viloyati Parkent tumani.
Lavozimi: O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi katta ilmiy xodimi.
Maʼlumoti: Oliy.
Tel: (99897) 444 88 27
E-mail: abdujalilovabdukamol@gmail.com
Ilmiy qiziqishlari: Folklorshunoslik, ertakshunoslik, folklorshunoslikning nazariy masalalari, adabiyotshunoslik va tilshunoslik.
Mehnat faoliyati
2011–2015-yy. – O‘zbekiston Milliy universiteti, O‘zbek filologiyasi fakulteti talabasi.
2015–2017-yy. – G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyotda muharrir.
2017–2020-yy. – “Sano-standart” xususiy nashriyotida bosh muharrir.
2020–2022-yy. – Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti magistranti.
2022–2022-yy. – O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti kichik ilmiy xodimi.
2023–2025-yy. – O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti tayanch doktoranti.
2026-y. – h.v. – Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti katta ilmiy xodimi.
Ilmiy faoliyati
Abdujalilov Abdukamol o‘zbek xalq sehrli ertaklaridagi motivlar ularning strukturasi, ertak sujetida tutgan o‘rni, o‘ziga xos xususiyatlari, badiiy-estetik vazifalari, tarixiy-mifologik ildizlarini monografik jihatdan tadqiq etgan. U 2026-yildan hozirga qadar O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori institutida katta ilmiy xodim bo‘lib ishlab kelmoqda. 2025-yilda “O‘zbek xalq sehrli ertaklarida motiv (spesifikasi, genezisi va badiiyati)” mavzusida filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini himoya qilgan. U O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti Folklor bo‘limi ilmiy xodimlari tomonidan nashrga tayyorlanib, chop etilayotgan “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” nomli 100 jildlik fundamental nashrning 2024-yilda chop etilgan 44-jild “Odamtoy” (zanjirli va sehrli ertaklar), 55-jild “Kenja botir” (sehrli ertaklar) jildlarini nashrga tayyorlashda qatnashgan. Shuningdek, u mazkur fundamental nashrning 21-jildidan toki hozirgi 60-jildigacha Folklor bo‘limi nomidan muharrir sifatida ishtirok etmoqda.
Olim ishtirok etayotgan joriy ilmiy loyihalar/ ilmiy ishlar: OT-F1-76 “O‘zbek xalq ijodi yodgorliklari” 100 jildligini nashrga tayyorlash va uni tekstologik o‘rganish masalalari” nomli fundamental loyiha. Hamda, “O‘zbek mavsumiy, taqvimiy va oilaviy marosim folklori namunalarini yozib olish, ilmiy tadqiq etish va veb-sayt yaratish” nomli amaliy loyihada jamoaviylik asosida.
Asosiy ilmiy nashrlari:
OAK ro‘yxatidagi respublika jurnallarida nashr qilingan maqola: – 3 tа
1. Abdujalilov A. Sehrli ertakdagi motivning turlari va tasnifi. “Tamaddun nuri” jurnali, (№3 (78) 2026. – 418-421. ISSN 2181-8258. +
2. Abdujalilov A. O‘zbek xalq ertaklarida motiv strukturasi. “O‘zbek tili va adabiyoti” jurnali, 2026-yil, 2-son. 92–96. +
3. Vladimir Propp. Mo‘jizaviy tug‘ilish motivi (Abdujalilov A. tarjimasi). “Adabiy meros” jurnali, 2026-yil, 1 son. 76–85. +
Xalqaro ilmiy-nazariy anjumanlar: 2 ta
1. Abdujalilov A. Sehrli ertaklarda motiv va funksiya munosabati // O‘zbekiston Respublikasi fan arbobi, akademik To‘ra Mirzayevning 90 yilligiga bag‘ishlangan “Turkiy xalqlar folklorining qiyosiy tadqiqi: lokal xususiyatlar va ilmiy nazariy yondashuvlar” mavzusidagi xalqaro anjuman materiallari to‘plami. – Toshkent: “Firdavs-Shoh nashriyoti”, 2026. 2-jild. – 147-152. +
2. Abdujalilov A. Sehrli ertaklarda motiv va obraz munosabati // Professor Samixon Ashirboyevning 80 yilligiga bag‘ishlangan “O‘zbek folklori va shevalari tadqiqotlari: amaliyot, metodologiya, yangicha yondashuv” mavzusidagi xalqaro ilmiy-nazariy anjuman materiallari to‘plami. – Toshkent, 2026. – 323-327. +
3. Abdujalilov A. Homer fenomeni // O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, folklorshunos olim, filologiya fanlari doktori, professor Mamatqul Jo‘rayevning 70 yilligiga bag‘ishlangan “Etnofolkloristikaning nazariy masalalari” mavzusidagi xalqaro anjuman materiallari. I jild. – B. 77-89. +
Respublika ilmiy-nazariy konfrensiyalari: 2 ta
1. Abdujalilov A. “O‘zbek xalq ijodi” ko‘pjildligidagi ertaklarning nashri hamda ularning janriy xususiyatlari // O‘zbekistonda nomoddiy madaniy meros muhofazasi va targ‘iboti” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konfrensiya materiallari to‘plami – Toshkent: “IDEAL PRESS” nashriyoti, 2026. 49–52. +
2. Abdujalilov A. Motiv ertak va doston janrlari kesimida // “O‘zbek folklorini o‘rganishning yangicha tamoyillari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konfrensiya materiallari to‘plami – Toshkent: 2026.04.25. – 2–4. +
Ommaviy axborot vositalaridagi chiqishlar: 2 ta
1. “Ertak va tarixiy asoslar”. “Tarix maydoni” ko‘rsatuvi. https://youtu.be/yyvintaIdRw?si=Gq5KoIE4U8HruVCs
2. “Folklorni o‘rganish muhimmi?”. “Tarix maydoni” ko‘rsatuvi. https://youtu.be/SzCMWLRPP9U?si=m7RmXPXl_HofcoLW
3. “Ilm-fan kelajak kasbi” “O‘zimizda” tok-shousi. https://youtu.be/UJP8NQgF7pE?si=XuZV_Pvwe3TPy4SG